Lekozależność jako nałóg

Lekozależność jako nałóg

Zgodnie z definicją, za substancję psychoaktywną uważamy substancję, która nie należy do grupy pokarmowych, a spożywana prowadzi do wyraźnych zmian w zachowaniu. Jedną z kluczowych cech jest duże ryzyko, wystąpienia uzależnienia w momencie regularnego nadużywania. Do typowych substancji psychoaktywnych zalicza się alkohol, narkotyki oraz leki. 

W przypadku lekozależności dochodzi do wystąpienia złożonej choroby ośrodkowego układu nerwowego. Zgodnie z kryteriami charakterystycznymi dla określenia nałogu, również i w tym przypadku występuje:

  • silne i niekontrolowane pragnienie zażycia leku, przekonanie, że nie można sobie bez niego poradzić;
  • poszukiwanie leku, chęć jego zdobycia niezależnie od ceny, postawienie go w centrum swojego życia;
  • kontynuowanie używania mimo obiektywnych przesłanek o szkodliwości i dotychczasowych negatywnych konsekwencji przyjmowania;

Podstawę do wytwarzania się uzależnienia stanowią, nieprawidłowe skojarzenia wytworzone w trzech ośrodkach mózgu: pobudzenia, nagrody oraz kognitywnego. Organizm w wyniku wystąpienia bodźca, jest w pełnej gotowości na to, by sprawić sobie przyjemność, bądź w szybki i możliwie skuteczny sposób opanować ból lub smutek. Kiedy do tego zaspokojenia dojdzie, mózg wysyła sygnał o nagrodzie i zwiększa podaż dopaminy do krwioobiegu. Cały ten proces zostaje zapamiętany, jako korzystny i zamieniony we wzorzec zachowania w ośrodku poznawczym.

Zwiększenie się tolerancji na leki a uzależnienie

Podobnie jak w przypadku innych substancji uzależniających organizm szybko się przyzwyczaja. W chwili, kiedy jest już nawykły do zmian chemicznych i wytworzy sposób radzenia sobie z nimi, dochodzi do etapu, kiedy konieczne jest zwiększenie dawki. Im więcej leków na co dzień jest przyjmowanych, tym większa tolerancja na ten typ substancji jest wypracowywana. Co za tym idzie w momencie odstawienia, mózg doskonale zdaje sobie sprawę, że czegoś mu brakuje i zaczyna się o to dopominać. Jest to jedna z pułapek związanych z dobrodziejstwem adaptacji człowieka do nowych sytuacji. 

Jak powstaje zależność od leku

Zaburzenia związane z przyjmowaniem określonego typu leku najszybciej objawia się w psychice. Chory uważa, że musi zażyć daną substancje, ale nie z uwagi na jej pierwotne przeznaczenie. Należy podkreślić, że osoby uzależnione nie przyjmują środków farmaceutycznych, żeby się z czegoś wyleczyć, a jedynie po to by poczuć się lepiej i odsunąć od siebie objawy odstawienia czy głód. W przypadku niektórych lekarstw i przy wyjątkowo długim trwaniu nałogu, po czasie może wytworzyć się również zależność somatyczna. W przypadku jej wystąpienia organy po odstawieniu przestaną prawidłowo funkcjonować. Może dojść do zaburzeń czynności serca, problemów z oddychaniem, skoków ciśnienia czy dolegliwości ze strony układu pokarmowego. 

Jakie są konsekwencje nadużywania leków

Każdy zdaje sobie sprawę ze złożoności chemicznej leków i znacznych różnic w ich składzie. W zależności od tego, jaki typ leków spowodował uzależnienie, również skutki będą różne. Zawsze jednak środki chemiczne są dużym obciążeniem dla wątroby i układu pokarmowego. Spora część leków, w momencie znacznego przekroczenia dawki, może dać skutek śmiertelny. Najczęściej spotyka się zależność od środków ogólnodostępnych, takich jak leki przeciwbólowe i nasenne. Bardzo ryzykowne jest również długotrwałe zażywanie środków antydepresyjnych oraz hormonalnych. Należy dokładnie kontrolować swoje nawyki oraz reakcje organizmu w związku z zażywanymi tabletkami. Na naszej stronie oferujemy bezpłatny test na uzależnienie od leków, który może stanowić wstępną diagnozę.

Uzależnienie od leków przeciwbólowych

Na uzależnienie od leków przeciwbólowych szczególnie narażone są osoby, które w przeszłości były zobligowane, przez swoją sytuację zdrowotną, do częstego ich przyjmowania. Zanik bądź znaczne zmniejszenie odczuwanego bólu, stanowi podstawę dla organizmu, do wytworzenia nawyku radzenia sobie w ten sposób. Początkowo środki bierze się na ból, po czasie jednak stają się remedium na zwiększenie formy fizycznej. 

Można wyróżnić dwie grupy leków przeciwbólowych. Jedna z nich, to tak zwana grupa narkotyczna, inaczej opioidowa. Charakteryzuje się ona bardzo szybkim zanikiem bólu i poprawą samopoczucia. Są też bardzo mocno uzależniające. Drugą grupę stanowią leki przeciwbólowe nienarkotyczne, które hamują wydzielanie w organizmie, środków nasilających odczuwanie bólu. Zwykle właściwości przeciwgorączkowe i przeciwzapalne.

Uzależnienie od leków nasennych

Przyjmowanie leków nasennych nie może wyleczyć z bezsenności, może jedynie doraźnie pomóc zasnąć. Farmaceutyki te stanowią istotny element terapii, która ma na celu wyleczenie pacjenta z powodu bezsenności. Jeśli jednak są nadużywane, zamiast wpływać dobrze na poprawę stanu psychicznego pacjenta, generują dodatkową ospałość, problemy z koncentracją, apatię i niepokój.

Zależność od leków można opanować poddając się terapii odwykowej, dokładnie tak jak w przypadku innych środków psychoaktywnych.

© 2021 MARLENA I DANIEL DĄBROWSCY